Tworzywa sztuczne – zbawienie i utrapienie

Tworzywa sztuczne stanowią istotny element naszej codziennej egzystencji, ale ich produkcja i stosowanie mają wpływ na środowisko naturalne. Oto kilka kluczowych aspektów związanych z tym surowcem.

Produkcja

Tworzywa sztuczne są materiałami o specyficznych właściwościach, obecnymi w praktycznie każdym aspekcie życia. Ich produkcja odbywa się na dużą skalę na całym świecie. Proces wytwarzania tworzyw sztucznych jest złożony i wymaga zastosowania różnych metod i technologii.

Pierwszym etapem jest pozyskanie surowca, który jest następnie przetwarzany w różne produkty chemiczne. Surowce wykorzystywane w produkcji to m.in. ropa naftowa, węgiel, gaz ziemny, woda i powietrze. Najczęściej używa się ropy naftowej, która w rafinerii jest destylowana. Podczas destylacji wydziela się mieszaniny składników o różnej temperaturze wrzenia, zwane frakcjami. To właśnie z tych frakcji otrzymuje się różne rodzaje tworzyw sztucznych, takie jak polietylen (PE), polipropylen (PP) czy poliwęglan (PC). Każde z tych tworzyw ma swoje charakterystyczne właściwości i zastosowania.

Drugim etapem jest przetwarzanie surowców w formę tworzywa sztucznego. Proces ten może odbywać się różnymi metodami, takimi jak wtryskiwanie, wytłaczanie, prasowanie, odlewanie czy walcowanie. Na przykład, w przypadku odlewanie, po uzyskaniu płynnej lub plastycznej formy tworzywa sztucznego, mieszankę wlewa się do formy odlewniczej, gdzie następuje zastygnięcie. Dzięki tym procesom powstają różnorodne wyroby z tworzyw sztucznych, które znajdują zastosowanie w wielu dziedzinach przemysłu i życia codziennego.

Zastosowanie

Tworzywa sztuczne mają szerokie zastosowanie w wielu dziedzinach przemysłu i życia codziennego. Oto kilka przykładów, jak i gdzie różne rodzaje tworzyw sztucznych znajdują swoje miejsce:

  • Opakowania: Tworzywa sztuczne są wykorzystywane do produkcji opakowań spożywczych, butelek na napoje, worków na śmieci i innych opakowań. Ich lekkość, trwałość i możliwość formowania sprawiają, że są idealnym wyborem dla tego celu.
  • Motoryzacja: W przemyśle samochodowym tworzywa sztuczne znajdują zastosowanie w elementach wnętrza, obudowach, panelach, a także w układach elektrycznych i mechanicznych. Są lekkie, odporne na korozję i mają dobre właściwości termoizolacyjne.
  • Elektronika: Obudowy sprzętu elektronicznego, kable, izolacje i elementy urządzeń AGD i RTV często są wykonane z tworzyw sztucznych. Ich dielektryczność i odporność na działanie temperatury są kluczowe w tej dziedzinie.
  • Budownictwo: Tworzywa sztuczne są stosowane w budowie rur, okien, izolacji termicznej, panelach ściennej i dachowej. Są lekkie, trwałe i odporne na warunki atmosferyczne.
  • Medycyna: W dziedzinie medycyny tworzywa sztuczne znajdują zastosowanie w implantach, protezach, opatrunkach, narzędziach medycznych i aparatach diagnostycznych. Ich biokompatybilność jest kluczowa dla bezpieczeństwa pacjentów.
  • Tekstylia: Włókna sztuczne, takie jak poliester czy nylon, są wykorzystywane do produkcji tkanin, ubrań, dywanów i innych wyrobów tekstylnych. Są trwałe, odporne na ścieranie i łatwe w pielęgnacji.
  • Inżynieria: Tworzywa sztuczne są używane w produkcji elementów maszyn, narzędzi, obudów, a także w przemyśle chemicznym. Ich różnorodność i dostępność sprawiają, że są niezastąpione w wielu zastosowaniach technicznych.

Szkodliwość dla środowiska

Plastik, pomimo swojej wszechobecności i użyteczności, ma poważny negatywny wpływ na środowisko naturalne. Oto dlaczego:

  • Długi czas rozkładu: Tworzywa sztuczne, często potocznie określane jako plastikowe, mogą rozkładać się od 100 do 1000 lat. Przykładowo, reklamówka plastikowa rozkłada się około 400 lat, a butelki PET (np. butelki na napoje) nawet 450 lat lub więcej. Chociaż PET jest recyklingowalny, wiele butelek kończy swoje życie na wysypiskach lub w oceanach, co prowadzi do emisji gazów cieplarnianych i zanieczyszczenia środowiska12.
  • Emisja CO2: Proces produkcji plastiku z surowców naftowych jest energetycznie intensywny i generuje emisje gazów cieplarnianych. Wydobycie i przetwarzanie ropy naftowej, a także produkcja samego plastiku, przyczyniają się do degradacji środowiska naturalnego. Emisja CO2 jest z kolei związana z globalnym ociepleniem i częstszym występowaniem katastrof naturalnych, takich jak susze, powodzie czy huragany34.
  • Zanieczyszczenie wód: Zużyty plastik trafia w ogromnej ilości do wód na całym świecie. Ponad 80% odpadów w morzach stanowią tworzywa sztuczne. Jednorazowe opakowania znaleziono nawet na dnie Rowu Mariańskiego. Skala problemu jest tak duża, że do 2050 roku w oceanach może być więcej plastiku niż ryb. Tworzywa sztuczne w akwenach wiążą się nie tylko z ich zanieczyszczeniem, ale także z zagrożeniem dla morskich zwierząt, które mogą omyłkowo zjadać plastikowe odpady3.

Wraz z rozwojem technologicznym pojawiło się mnóstwo produktów wykonanych z materiałów alternatywnych dla plastiku. Słomki, patyczki do balonów czy sztućce można przecież wytwarzać z papieru, ze słomy, z bambusu, a nawet trzciny. Te surowce są o wiele przyjaźniejsze środowisku. Ważne jest jednak, aby nie polegać wyłącznie na jednorazowych produktach, ale również zmieniać nawyki konsumenckie i korzystać z produktów wielokrotnego użytku3.

Przyszłość tworzyw sztucznych

Tworzywa sztuczne to istny ewenement produkcyjny ostatnich dekad. Materiał ten stał się na tyle popularny i praktyczny, że widujemy go codziennie i to na ogromną skalę. Niestety to, co dla nas jest ogromną zaletą, dla środowiska stanowi jedno z największych zagrożeń ostatnich lat.

„Główny problem stanowi ekonomia związana z produkcją i przetwarzaniem plastiku. Taniej jest produkować gotowe wyroby z nowego surowca, niż korzystać z półproduktu poddanego recyklingowi. To powoduje, że skala problemu jest tak ogromna i jednocześnie tak mocno wtapia się w naszą codzienność, że praktycznie tego nie zauważamy.” – stwierdza Krzysztof Kamzol, redaktor naczelny serwisu gospodarczego Joblife.pl.

Dodaje również, że „Ratunkiem może być zastosowanie tworzyw o krótkim czasie biodekompozycji lub zmiana technologii utylizacji tego surowca z wykorzystaniem metod pochodzenia naturalnego, np. specjalnych szczepów mikroorganizmów, rozkładających tworzywo sztuczne.

A zatem wszystko przed nami, a póki co wiele może zależeć od nas i naszych nawyków. Wybór ekologicznych opakować czy rutynowa segregacja odpadów mogą mieć w tym temacie kluczowe znaczenie.

Partnerem publikacji jest serwis gospodarczy Joblife.pl

Polecane

Leave a Comment

jeden × trzy =